Hà Nội - “mùa nào thức nấy”. Thế nhưng, dường như món cháo lại nằm ngoài quy luật bởi trên khắp các nẻo đường Hà Nội, ngày nắng cũng như ngày mưa, mùa nóng cũng như mùa lạnh cứ từ khoảng 3 giờ chiều, ra đầu ngõ, chẳng khó gì để ta tìm thấy một hàng cháo ngon.

> NemNgon cuốn thủ công, giao hàng miễn phí tận nơi

*Bạn có thể chia sẻ, góp ý, bình luận của mình trên http://www.facebook.com/monngonplus

Tháng tư về rồi! Cái nắng ấm đầu hè đã bắt đầu xuất hiện để xua tan lạnh giá. Hòa mình xuống phố, thấy mọi người đã chia tay với những khăn len, áo choàng ấm áp, người ta thích thả mình trong những bộ đồ nhẹ nhàng hơn, lang thang trên phố…Và đâu đó, nơi các hàng quán vỉa hè, người ta cũng không còn hứng thú với những món nướng, món lẩu…mà lại thích cùng bạn bè ngồi ở gánh hàng rong đầu ngõ, nhẩn nha thưởng thức bát cháo thanh đạm, béo béo, bùi bùi lúc ngày vừa tắt nắng…

Hà Nội - “mùa nào thức nấy”. Thế nhưng, dường như món cháo lại nằm ngoài quy luật bởi trên khắp các nẻo đường Hà Nội, ngày nắng cũng như ngày mưa, mùa nóng cũng như mùa lạnh cứ từ khoảng 3 giờ chiều, ra đầu ngõ, chẳng khó gì để ta tìm thấy một hàng cháo ngon. Hay có khi, lang thang trên đường, chúng ta cũng rất dễ bắt gặp hình ảnh các chị với đôi quang gánh trên vai đi khắp phố phường với theo lời rao: “ai ch..á..o…đây…”. Cháo Hà Nội - dù nấu đặc và sánh hay nấu loãng và trong, dù ăn nóng hay nguội thí đó vẫn luôn là món ăn giúp bạn thư giãn, là sự trấn tĩnh và “an ủi” sau một ngày mệt mỏi.

Cháo Hà Nội phong phú lắm. Ngày xưa, cháo trắng sơ khai được nấu lên chỉ từ gạo và nước trắng. Ngày nay, trong thực đơn ẩm thực Hà Thành, tính ra cũng phải lên tới vài chục loại cháo khác nhau, nào là cháo sườn, cháo óc lợn, cháo trai, cháo ngao, cháo tim cật, cháo gà, cháo vịt, cháo cá, cháo lòng, cháo nấm, cháo lươn…thanh đạm hay béo bổ đều đủ cả, thực khách có thể thoải mái lựa chọn cho hợp với khẩu vị của mình. Cũng có khi, cháo trở thành món “khai vị”, khởi đầu cho một ngày mới. Nhưng với người Hà Nội, cháo là món ăn đặc biệt thích hợp cho những bữa ăn xế. Bởi đó là món ăn nhẹ, dễ tiêu mà lại thích hợp cho tất cả mọi người. Về điểm này, cháo cũng như bánh giò, ta cũng có thể gọi đó là một món ăn “hiền”.

So với cháo Sài thành, cháo của người Kẻ Chợ có nét thú vị riêng, thường nấu đặc chứ không loãng và lõng bõng nước. Thông thường, gạo dùng nấu cháo có một phần được ngâm và giã dập trước khi cho vào nấu, đun nhỏ lửa cho cháo quánh lại vừa độ như có “nhựa” gạo dính kết. Đó mới đích thị là bát cháo ngon. Không chỉ ngon bởi vị ngọt của thịt, của các nguyên liệu dùng nấu cháo, cháo Hà Nội còn thơm và hấp dẫn bởi các gia vị kèm theo. Phảng phất trong vị gạo bùi và béo là mùi hành hoa, tía tô, là vị cay nồng của dấm tỏi, hạt tiêu…

Cháo trong cách nấu cũng lắm công phu. Chỉ đơn giản là nấu theo công thức cháo hoa nhưng cũng đòi hỏi ở người nấu khá nhiều kỹ năng. Trước tiên, phải biết chọn gạo, vì mỗi kiểu gạo tuỳ theo độ dẻo, có kiểu nở riêng, có loại nở thành hoa, cũng có loại không. Khi nấu, người nấu phải canh lửa sao cho nước sôi vừa phải, để dễ quan sát hạt gạo, thấy gạo vừa nở bung thành hoa là nhắc xuống. Lúc đó mới châm nước nguội để hãm hạt gạo nở thêm. Theo đó, với mỗi loại cháo lại có những “khúc biến tấu” khác biệt để tạo thành những hương vị riêng.

Con phố Trần Xuân Soạn không biết từ bao giờ đã được người dân Hà Nội đặt cho cái tên “Phố cháo trai”. Chưa hẳn là phố này có nhiều hàng bán cháo trai, mà chỉ đơn giản vì cháo trai ở đây có tiếng là ngon nhất Hà Thành. Hay như, nơi đầu ngõ Huyện - là một trong những ngõ cổ của Hà Nội, chỉ chừng hơn 150m, nối từ phố Lý Quốc Sư đến phố Phủ Doãn là một hàng cháo trai, cháo sườn ngon có tiếng. Trông tuềnh toàng, dân dã, song lúc nào cũng đông kín khách. Lớn bé, gái trai, Tây ta, đến hàng đều tự kéo những chiếc ghế con ra ngồi dọc đầu ngõ. Chị bán hàng tuổi ngoài bốn mươi thường khoác trên mình chiếc áo sẫm màu, nhỏ nhẹ phục vụ khách. Người ăn nhẩn nha thưởng thức từng thìa cháo béo béo, bùi bùi và lơ đễnh trong thanh âm Việt-Tây lẫn lộn...

Tưởng tượng xem, khi bước chân đang thả nhẹ trên đường với bàn tay ôm ấp bó hoa loa kèn trắng muốt…bất chợt cơn mưa chiều ập tới, bạn tạt chân vào một quán cháo vỉa hè…chầm chậm thưởng thức bát cháo thơm…Thật chẳng khác gì, bạn đang đắm mình vào bản hòa tấu âm – hương – sắc tuyệt vời của trời hè Hà Nội.

Cháo Hà Nội - giản đơn thế mà nên duyên trong lòng bao thực khách chốn Hà Thành.

Thái Lê