Cúng giao thừa là lễ tiễn năm cũ, đón năm mới một nghi lễ rất quan trọng không thể thiếu trong mỗi gia đình người Việt.
Người Việt tin rằng, mỗi một năm sẽ có các vị thần Hành binh, Hành khiển, Phán quan cai quản hạ giới khác nhau. Cứ hết một năm, vị Hành khiển cũ đã cai quản hạ giới trong năm cũ sẽ bàn giao công việc cho vị Hành khiển mới đi xuống cai quản hạ giới trong năm mới.
Thế nên lễ giao thừa trong dân gian Việt Nam có thể được hiểu như là buổi tiệc để “tống cựu nghinh tân” tiễn đưa những vị thần năm cũ đi và nghinh đón những vị thần mới, bày tỏ lòng tri ân, mong ước cho gia đình được bình an, hạnh phúc và ấm no.

Mâm cỗ cúng đêm giao thừa để đón năm mới thường phải  có: hương, đăng - là 2 cây đèn hoặc 2 cây nến để tượng trưng cho mặt Trăng, mặt Trời, trà, nước - phải là nước trong, sạch hoặc có thể dùng một chút rượu.
Ngoài ra, có thêm xôi, bánh chưng, bánh kẹo, mứt, hoa tươi, thịt động vật, trong văn hóa truyền thống của người Việt, thì người ta thường  vẫn dùng gà trống để cúng. Bởi theo họ, gà trống là biểu tượng của ngũ đức: văn, võ, dũng, nhân, tín. Mào đỏ trên đầu gà là tượng trưng cho mặt Trời.
Mỗi miền lại có mâm cỗ cúng đêm giao thừa khác nhau. Với miền Bắc, mâm cỗ cúng giao thừa ngoài trời khá đầy đủ và phong phú. Trong đó, gà luộc là thứ không thể thiếu trong mâm cỗ mặn, gà được dùng để cúng phải là gà trống ngậm hoa hồng. Bên cạnh  là xôi, bánh chưng, mứt, trầu, cau, rượu, nước, vàng mã và cả hoa quả.

Ở miền Nam, mâm cỗ giao thừa đơn giản với đĩa ngũ quả, một bình hoa, đèn cầy (nến), lư hương, giấy tiền vàng bạc và một trái dừa tươi đã chặt sẵn, hoặc cắt tỉa hình hoa sen. Mâm lễ mặn phải có thủ lợn luộc, gà trống luộc, xôi, chè, … Tất cả được bày lên trang trọng trước cửa nhà. Đúng giờ giao thừa, người chủ gia đình phải thắp đèn, nến, rót rượu, rồi khấn vái trước án.

Còn mâm cỗ giao thừa miền Trung cũng không thể thiếu gà, bánh chưng và bánh nếp cùng hương trầm. Có nhiều gia đình làm đơn giản hơn là mâm xôi và gà luộc cùng những chén rượu để tiễn năm cũ qua đi và đón năm mới với hi vọng về sự may mắn và sung túc.
Mọi người lưu ý cách đặt đồ cúng. Dù làm cỗ cúng mặn hay chay cũng nên để ở dưới cái bàn con bên dưới. Trên bàn thờ chính chỉ để hoa tươi, quả tươi, một ít tiền vàng mã mang tính tượng trưng. Cũng có thể đặt bánh chưng, bánh tét, xôi, chè trên bàn thờ chính.

Tổng hợp