Mâm cỗ tết Việt Nam phản ảnh văn hóa, lịch sử, địa lí Việt Nam, mỗi miền lại có nét đặc trưng riêng nhưng đều có cơm, xôi, bánh chưng, bánh tét ăn kèm với các loại dưa muối.

1. Mâm cỗ tết miền Bắc
Mâm cỗ Tết miền Bắc, đặc biệt là mâm cỗ Tết của người Hà Nội được bày theo đúng nét cổ truyền của dân tộc, thường có 4 bát, 4 đĩa tượng trưng cho tứ trụ, bốn mùa và bốn phương. Cỗ lớn thì 6 bát 6 đĩa hoặc 8 bát 8 đĩa tượng trưng cho phát lộc, phát tài.

Bốn bát gồm: bát chân giò lợn hầm măng lưỡi, bát bóng thả, bát miến và bát mọc nấm thả. Bốn đĩa gồm: đĩa thịt gà, đĩa thịt lợn, đĩa giò lụa, đĩa chả quế. Nhiều gia đình còn  bày thêm cho mâm cỗ thêm đầy đủ , sung túc các món ngon như đĩa thịt đông, đĩa giò thủ, đĩa cá kho riềng, đĩa nộm su hào hoặc nộm rau cần.
Bánh Tết ở miền Bắc phổ biến nhất là bánh chưng ăn kèm dưa hành. Món tráng miệng có mứt sen, mứt quất, mứt gừng, chè kho... Tuy là nhiều món nhưng mỗi món chỉ bày vào một bát hay đĩa nhỏ nên mâm cỗ Tết vừa đa dạng, hài hòa, lại đẹp mắt.

2. Mâm cỗ tết miền Trung
Miền Trung với khí hậu khắc nghiệt đặc trưng nên trong mâm cỗ miền Trung cũng được chăm chút và chú ý nhiều hơn, bao gồm gà luộc, thịt heo, bánh Tết, trứng chiên, đồ xào, ram cuốn, canh, rau sống, cơm trắng… các món ăn được chia ra thành từng đĩa nhỏ, mỗi thứ một ít, bày biện trên chiếc mâm tròn, như một cách thể hiện sự chắt chiu và san sẻ.

Tuy nhiên, mâm cỗ miền Trung vẫn có những món mặn như: tôm rim, thịt kho Tàu, cuốn ram, nem, tré, thịt ngâm nước mắm… các món đồ mộc như: măng khô xào thịt, mít trộn, giá xào nham... Thêm vào đó là sự xuất hiện các món cuốn từ thịt luộc cuốn bánh tráng, nem lụi cuốn bánh tráng, cá hấp cũng có thể cuốn chung với bánh tráng và rau sống...
Với Huế, mâm cỗ Tết có phần đặc sắc và công phu hơn, mang hơi hướng cung đình xưa. Bên cạnh các món gỏi vả, gà bóp rau răm, cơm bò nấu thưng, chả ram, nem, tré… thì các món bánh mứt mới là điểm nhấn tạo nên sự tinh tế cho mâm cỗ như: bánh đậu xanh nặn hình trái cây, bánh bó mứt hoặc món mứt quất làm thành nguyên quả và các món mứt gừng xăm, gừng khô, mứt sen, mứt bát bửu vừa đẹp lại vừa ngon.

3. Mâm cỗ tết miền Nam
Miền Nam có thời tiết thuận lợi, có nhiều sản vật trù phú, các loại cây, trái, gia súc, gia cầm hay thủy sản phát triển, nên mâm cỗ miền Nam cũng có phần phong phú và không gò bó về nghi thức.
Tuy nhiên mâm cơm cúng ông bà ngày 30 Tết ở miền Nam lại luôn có thịt heo kho nước dừa với trứng kèm dưa giá, canh khổ qua nhồi thịt, củ kiệu, nem, lạp xưởng tươi…Canh khổ qua là món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ Nam bộ, bởi theo dân gian món ăn là sự mong muốn khổ cực trong năm cũ qua đi, để tiếp đón điều tốt đẹp trong năm mới.

Nếu bánh tét miền Trung gói chặt, nhân đậu xanh ít và chú ý đến yếu tố bảo quản cho được lâu thì bánh tét miền Nam đa dạng hơn về cả phần vỏ lẫn phần nhân.
Phần nếp bên ngoài được trộn lẫn với dừa nạo, đậu đen, lá cẩm, lá dứa tạo ra nhiều màu sắc khác nhau. Phần nhân, ngoài nhân đậu xanh với mỡ, còn có nhân chuối, nhân thập cẩm, nhân đậu xanh trứng muối.
Nhiều nơi còn tạo hình bên trong bánh thành hoa mai, chữ thọ, chữ phúc, khi cắt ra trông rất đẹp và độc đáo, ăn kèm với dưa món, củ kiệu, tôm khô, lạp xưởng, cà rốt, củ cải ngâm nước mắm.
Các món tráng miệng ở miền Nam cũng đa dạng với các loại mứt trái cây như: mứt dừa, mứt me, mứt mãng cầu, mứt củ năng, bánh ít ngọt, kẹo thèo lèo và kẹo chuối…

Tổng hợp - Monngonplus