Nấm mối là món đặc sản mà nhiều người dân miền Đông Nam bộ ít nhiều đã từng thưởng thức như nấm mối xào mỡ hành, nấm mối đổ bánh xèo, nấm mối chưng hột vịt, nấm mối nấu cháo, nấm mối nấu canh chua cá lăng và còn nhiều món độc đáo khác được làm từ nấm mối. Nấm mối là thức ăn dân dã, rất ngon và đặc biệt không bao giờ trồng được như các loại nấm khác, nếu gặp một đầu bếp tay nghề cứng sẽ chế biến ra những món ăn tuyệt cú mèo.

Tháng Sáu, tháng Bảy mưa đổ liên hồi, trên các gò mối cao, nấm rẽ đất chui lên, những chiếc nấm mối thân trắng đầu đội “chiếc nón” phết màu nâu ở chỏm mọc la liệt. Ở quê, đến mùa nấm mối, người lớn lẫn con nít ai cũng chuẩn bị sẵn dụng cụ hái nấm, họ thi nhau xách giỏ, mang gùi lên rẫy vào rừng. Để hái được nhiều nấm, nhiều người mang theo con dao nhọn loại nhỏ, còn tôi thì dùng một thanh cật tre để sang năm nấm lại mọc cho tôi hái tiếp.

Theo người xưa kể lại, nhổ nấm mối và làm nấm mối không được dùng dao hoặc thanh kim loại, nếu dùng hai công cụ này để “thu hoạch” thì năm sau nấm sẽ đi mất. Còn nhớ, khi mùa nấm về, tôi thức dậy thật sớm, tưởng chỉ có mình tôi, ai dè đi dạo quanh mấy gò mối hôm trước đã có người hái hết, dấu vẫn còn rất mới. Để có nấm làm món “đặc sản nhà quê” tôi phải đi thật xa, có hôm đi mãi tới lúc trời đứng bóng thì giỏ nấm mới đầy. Mỗi lần “săn nấm” phải đi rất sớm và đi cả đội, vừa thấy gò nấm dù ít hay nhiều thì cái niềm vui ngất ngây tràn đến thật khó tả, ai cũng xí cho mình một gò mối, có người còn làm dấu với ngụ ý rằng gò mối này có chủ rồi. Nấm mối được hình thành từ một loại meo (nghe người ta nói meo là nước bọt của con mối thợ) khi con mối bò tới đâu để lại nước bọt, mùa mưa xuống tạo thành một loại meo từ đó sinh ra nấm mối.

Nấm mối được bán ngoài chợ với giá rất cao từ 350.000 - 400.000đ/kg nhưng cũng không đủ để bán, do nấm mối không trồng được nên tìm mua rất khó. Vào mùa này, nếu được về Đồng Nai, Bình Thuận, Bình Phước, Bình Dương… thì sẽ được thỏa sức thưởng thức món đặc sản này. Nấm hái về làm đủ thứ món, món nào cũng ngon dưới đôi bàn tay của mẹ. Chất nấm ngấm với thịt, cá quyện cùng hương vị hành, tỏi, tiêu, quế ngon đến nhức mũi. Đối với người từng ăn nấm mối, khi đi xa quê không bao giờ quên được hương vị món này, nhiều khi ngủ còn mớ đang được xuýt xoa ăn nấm. Ngon tuyệt!

Mùa nấm về rồi lại đi, để lại bao kỷ niệm khó quên, với hương vị ngọt, giòn, thơm đặc thù mà mỗi năm tôi chỉ ăn được một hoặc hai lần. Chính món đặc sản này là tác nhân “gây thương nhớ” quê nhà cho những đứa con đi xa mỗi khi nhìn ra cửa sổ thấy bầu trời xứ người mù mịt mưa tuôn.

NGỌC NGA