Nhà người ta ăn sắn thay cơm, còn tôi ăn sắn độn như ăn một thứ quà. Mẹ biết mắng tôi vì tội “ăn chực”, tôi khóc dấm dứt. Mẹ dỗ luộc cho vài củ sắn, nhưng chỉ được vài bận là tôi chán vì mẹ chẳng biết làm những món từ sắn mà bà hàng xóm hay làm. Mấy ngày không thấy tôi lên, bà hàng xóm biết chuyện, mang theo mấy đồng bánh sắn cho tôi, cười xoà với mẹ. Chẳng hiểu bà nói gì, mẹ không cấm tôi đi “ăn chực” nữa.

Bà hàng xóm từ lúc nào trở thành thần tượng trong tôi về tài chế biến các món từ sắn. Vẫn là  những món thông thường như người làng làm, vậy mà qua bàn tay khéo léo của bà, mỗi món cứ đọng lại những dư vị rất riêng. Tôi còn nhớ những buổi chiều lên đồi nhặt sắn giúp bà, cứ thắc mắc mãi những miếng sắn trắng bột ngoài việc để tôi nghịch ngợm xoay tròn thành đốm nắng thì làm đuợc món gì. Chỉ đến khi đang mải mê bày trò chơi, thấy tiếng bà gọi, cả lũ ùa về mới tròn xoe mắt nhìn những  “đốm nắng tinh khôi” ấy nằm gọn đều đặn trong đĩa mà phát thèm. Miếng sắn béo ngậy quện mùi thơm của hành mỡ ăn khi còn nóng cứ quấn quýt mãi nơi đầu lưỡi khiến tôi thầm đặt tên cho món ăn này của bà là “hoa nắng xào hành”.

Món sắn “độn” cơm là trở thành “cơm” trong gia đình hầu hết người dân quê tôi. Gọi là sắn “độn” cơm vì “hạt sắn cõng mười hạt cơm”. Bà hàng xóm có cách làm khác với mọi nhà, món sắn “độn” cơm của bà ăn không hề ngái hay ngấy, chỉ thấy rất bùi. Như mọi nhà, bà lấy sắn ruôi phơi khô “độn” cơm để khi ăn mới không bị nát. Sắn “độn” cơm chín bằng hơi nên khi nấu phải chú ý không mở vung giữa chừng. Đợi sắn chín hẳn mới được mở vung thả chút hành hoa, mỡ, muối cho sắn gới vừa thơm, vừa đỡ khô. Còn cháo sắn, ai bị ốm mới dậy, ăn bát cháo sắn bà nấu sẽ thấy hồi sức rất nhanh. Cháo sắn đọng lại dư vị của cả quê hương làng xóm, nó được nấu từ vị bùi của sắn trên đồi, vị ngọt của con chai chai dưới đồng và vị thơm mát của thì là, hành hoa trong vườn.

Sẽ thật thiếu sót nếu không kể đến món xôi sắn của bà. Xôi được làm từ bột sắn khô cho lên chõ đồ đến khi chín xới ra. Bà lại đem chỗ xôi đó nhào thật nhuyễn thành một khối kết dính, chắc lẳn, dẻo quyện với nhau, lấy dao cắt thành từng khoanh mỏng là có thể ăn ngon lành. Sắn phơi khô thường có vị ngái, không còn bùi như sắn tươi. Nhưng ăn miếng xôi sắn bà làm, tôi chỉ thấy đọng mùi nắng, mùi sương kết lại đậm đà, nhai kĩ có vị ngọt. Chưa bao giờ bà để tôi có cảm giác mình là người xa lạ khi cùng chia sẻ những miếng sắn với những đứa trẻ con nhà bà. Tôi thích cùng tụi nó ngồi quanh bếp ăn thứ xôi ấy để nguội, cắt từng miếng bằng bàn tay, cho lên than hồng nướng vàng ruộm cả hai mặt. Cầm miếng xôi sắn lên hít hà trước khi nhỏn nhẻn bẻ từng miếng nhai kĩ, mặc kệ cơn gió mùa đông bắc lạnh buốt ngoài kia, vẫn thấy lòng ấm áp vô cùng.

Có lẽ đặc biệt nhất với  tôi là món bánh sắn bà làm. Đến bây giờ có rất nhiều quà bánh ngon để lựa chọn nhưng cái cảm giác háo hức được cầm đồng bánh sắn trên tay vẫn còn nguyên vẹn trong tôi. Thứ sắn củ tươi bở, trắng ngần cho vào cối giã cho đến khi có độ dẻo mịn thì nặn thành bánh mặn. Thứ bánh ấy làm vất vả không thua gì bánh dày, cũng phải nặn bánh khi còn nóng bỏng tay để bánh quyện lại dẻo dai, mịn màng không nứt vỡ khi bánh nguội. Những chiếc bánh nặn dẹt bằng chiếc đĩa con trắng ngà, xinh xẻo được rắc thêm một lớp lạc rang thơm giòn mới nhìn đã muốn ứa nước miếng. Nhưng chỉ cần ăn một chiếc bánh ấy tha hồ chắc dạ, cả ngày vẫn thấy vương vấn vị ngon dẻo thơm của bánh.

Còn bánh ngọt lại được làm từ thứ bột sắn khô nhào kĩ với chuối ngự chín. Phải ngồi nhìn bà chọn từng quả chuối để làm bánh mới hiểu hết tấm lòng của người vợ, người mẹ Việt Nam chăm chút cho chồng con như thế nào, dù chỉ là miếng ăn nhỏ nhất. Chuối phải chọn thứ chuối ngự mới đủ độ ngọt và vị thơm tự nhiên. Chuối chín vừa độ, không được xanh nếu không bánh ăn sẽ có vị chát, còn chuối chín quá lại có vị chua, bánh sẽ không ngon. Đem những quả chuối chín chọn lọc kĩ càng ấy nhào kĩ với bột sắn, nặn tròn lại bằng nắm tay trẻ con. Bà cẩn thận bọc một lớp lá chuối khô bên ngoài, nhưng vẫn để hở hai đầu thịt bánh, rồi lấy chiếc đũa đâm thủng qua hai đầu để bánh chín đều. Những chiếc bánh ấy để nguội đem ra ăn không còn gì thú bằng, vừa bùi vừa thơm, lại ngọt mát vừa vặn. Loại bánh này bà chỉ làm khi có dịp đặc biệt để dành tặng cho tụi trẻ con trong xóm, thế nên sẽ càng nhớ, càng thèm.

Một sớm mai trở về thăm quê, gặp lại bà hàng xóm nay đã móm mém, hiền hậu nhìn tôi cười: “Bánh sắn không con?”mới chợt ứa nước mắt: sắn của bà đâu chỉ ngọt bùi những năm tháng tuổi thơ khốn khó, sắn của bà còn gợi sự ấm áp, thương yêu chân thành của tình làng nghĩa xóm. Nhớ lắm! Thương lắm bánh sắn quê tôi một thời!